W piątek, 26 września, w Poznaniu odbyły się uroczystości upamiętniające 86. rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego. Wzięli w nich udział przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, kombatanci, delegacje różnych środowisk, a także młodzież z Szamotuł, reprezentująca koło Wielkopolskiego Stowarzyszenia Pamięci Armii Krajowej.
Polskie Państwo Podziemne powstało 27 września 1939 roku wraz z powołaniem Służby Zwycięstwu Polski. W listopadzie tego samego roku organizację przekształcono w Związek Walki Zbrojnej, a w lutym 1942 r. w Armię Krajową – największą podziemną armię w okupowanej Europie. ⚔️
Uroczystości w Poznaniu 🎖️
Obchody rozpoczęła msza święta w kościele pw. Najświętszego Zbawiciela przy ul. Fredry, której przewodniczył arcybiskup metropolita poznański Zbigniew Zieliński ⛪. Następnie poczty sztandarowe i delegacje przemaszerowały pod pomnik Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej przy zbiegu ul. Wieniawskiego i al. Niepodległości. Tam zgromadziły się liczne delegacje, a wśród nich coraz mniej liczne już grono kombatantów AK i innych formacji podziemnych.
Część oficjalną rozpoczęto od podniesienia flagi państwowej i odegrania hymnu. Do uczestników zwrócili się marszałek województwa wielkopolskiego Marek Woźniak. Po modlitwie za poległych 🙏 odczytano Apel Pamięci, a salwą honorową oddano hołd bohaterom polskiego podziemia. Zwieńczeniem obchodów było złożenie wieńców i kwiatów 🌹 przez przedstawicieli parlamentu, władz regionalnych i lokalnych oraz liczne stowarzyszenia.
Szamotuły reprezentowali uczniowie Zespołu Szkół nr 2 – Lilianna Bartosz, Magdalena Krupecka i Jacek Krupecki, którzy wraz z opiekunem Piotrem Gotowym, kierującym działalnością szamotulskiego koła WSPAK, złożyli kwiaty pod pomnikiem. 🌺
Bohater rocznicowych wspomnień ⭐
Tegoroczne uroczystości poświęcone były w szczególności postaci Franciszka Wypycha ps. „Szablon”, „S-71”. Był on członkiem poznańskiej siatki wywiadowczej podlegającej Oddziałowi II Wywiadu Ofensywnego Komendy Głównej AK o kryptonimie „Stragan”.
Franciszek Wypych urodził się w 1900 roku w Strzyżowicach. Po ukończeniu nauki w Poznaniu wziął udział jako ochotnik w I Powstaniu Śląskim ✊, następnie pełnił służbę wojskową i pracował w Powiatowej Komendzie Uzupełnień. Po wybuchu wojny ewakuowany został na wschód, a jesienią 1939 roku rozpoczął działalność konspiracyjną w zakładach DWM (dawniej Cegielskiego). W 1942 roku dołączył do siatki wywiadowczej „S-7”, wykorzystując swoje możliwości pracy w biurze obliczeniowym DWM. Do współpracy wciągnął również żonę Marię 💍.
Zadania grupy polegały na rozpracowywaniu zakładów zbrojeniowych w Wielkopolsce. Najgłośniejszą akcją siatki była operacja „SN7”, przeprowadzona w zakładach Focke-Wulfa w Krzesinach. Po bombardowaniu 29 maja 1944 r. przez lotnictwo alianckie ✈️ fabryka nie wznowiła już produkcji.
23 października 1943 r. Franciszek Wypych został aresztowany przez Gestapo i osadzony najpierw w Forcie VII, następnie w obozie w Żabikowie. Niemcy próbowali złamać go i jego żonę, jednak bezskutecznie. Po procesie przed Trybunałem Ludowym został skazany na śmierć i zgilotynowany ⚖️ 12 czerwca 1944 r. w Brandenburgu. Jego prochy żona przewiozła po wojnie i złożyła w grobie rodziców w rodzinnych Strzyżowicach.
Za swoje zasługi Franciszek Wypych został odznaczony m.in. Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości i Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę 🏅.
Pamięć i świadectwo 📖
Uroczystości z okazji rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego były nie tylko hołdem złożonym bohaterom walki o wolność, lecz także ważną lekcją historii dla młodzieży. 👩🏫 Obecność uczniów z Szamotuł pokazuje, że pamięć o polskim podziemiu i jego bohaterach jest wciąż żywa i przekazywana dalej – kolejnym pokoleniom. 🌟
✍️ Piotr Gotowy – opiekun szamotulskiego koła WSPAK