Przed współczesnym rolnictwem stoi wiele wymogów, aby im sprostać konieczne jest stosowanie najnowszych rozwiązań technologicznych. Jak radzi sobie wiodące gospodarstwo w rejonie, mogli przekonać się uczniowie pierwszej klasy Technikum Rolniczego z Zespołu Szkół nr 2 im. Stanisława Staszica w Szamotułach, odwiedzając Przedsiębiorstwo Rolniczo-Hodowlane „Gałopol” Sp. z o.o w Gałowie, będące jednoosobową Spółką Skarbu Państwa. Przedsiębiorstwo prowadzi nowoczesną i wielokierunkową działalność rolniczą, obejmującą zarówno produkcję roślinną, jak i zwierzęcą, mieszalnię pasz, dysponuje zapleczem magazynowym oraz suszarnią. Produkcja roślinna realizowana jest tam na obszarze nieco ponad 3 tys. ha, (grunty rolne stanowią prawie 2 800 ha). W skład „Gałopolu” wchodzą zakłady rolne m.in. w Gałowie, w Gaju Małym oraz Stadnina Ogierów w Sierakowie.
- Zarządzanie nowoczesnym przedsiębiorstwem wspierane jest przez zaawansowane systemy informatyczne – wyjaśniał młodzieży agronom Pan Andrzej Nowak - umożliwiające wdrażanie zasad rolnictwa precyzyjnego, m.in. nawigację satelitarną, zautomatyzowane maszyny rolnicze oraz sieci narzędzi, które przekazują informację do platform wykorzystywanych w gospodarstwie, takich jak:
• FieldView (we współpracy z firmą Bayer) – system monitorowania upraw, tworzenia map nawożenia oraz zmiennego wysiewu;
• John Deere Operations Center – platforma do zarządzania flotą maszyn, planowania prac polowych, analizy danych oraz automatyzacji prowadzenia maszyn;
• system Kiedrowski – wspomagający planowanie nawożenia azotowego oraz bilansowanie nawożenia mineralnego i organicznego zgodnie z obowiązującymi normami;
• e-Agronom – narzędzie do prowadzenia ewidencji pól i zabiegów ochrony roślin, wspierające spełnienie wymogów formalnych, w tym kontroli ARiMR.
Na podstawie zebranych informacji dotyczących warunków glebowych wykonywane jest mapowanie pól, co z kolei znacznie ułatwia prowadzenie zabiegów uprawowych.
Chociaż systemy informatyczne bardzo pomagają w prowadzeniu przedsiębiorstwa, pan Andrzej podkreśla, że najważniejsze decyzje i tak podejmuje człowiek.
- Ważnym elementem produkcji roślinnej jest produkcja materiału siewnego zbóż ozimych i jarych w oparciu o umowy kontraktacyjne zawarte z Centralą Nasienną w Obornikach oraz firmą KWS – informował Pan Nowak - Produkcja nasienna wymaga zachowania szczególnej staranności, w tym kontroli czystości odmianowej, ograniczania zachwaszczenia oraz monitorowania występowania chorób i szkodników. Kluczowym wymogiem jest także zachowanie odpowiednich izolacji przestrzennych (np. około 1000 m w przypadku żyta hybrydowego), co przy dużym areale i rozproszeniu pól stanowi istotne wyzwanie organizacyjne - mówił.
O kolejnej niezwykle istotnej działalności gospodarstwa opowiadała młodzieży kierownik produkcji zwierzęcej Pani Agata Gindera. W przedsiębiorstwie „Gałopol” prowadzona jest hodowla bydła mlecznego i opasowego, a także koni – ogierów rozpłodowych. Intensywna produkcja zwierzęca wiąże się z potrzebą wytwarzania wysokiej jakości pasz. Podstawową rośliną paszową w gospodarstwie jest kukurydza, uprawiana na kiszonkę oraz na ziarno, uprawa zajmuje co roku ok. 500 ha.
- Do głównych celów produkcji zwierzęcej należy utrzymanie pozycji krajowego lidera w produkcja mleka – informowała Pani Agata Gindera – obecnie średnia wydajność mleczna od krowy wynosi około 12 300 litrów mleka/rocznie.
Świadczy to o wysokim poziomie zarządzania produkcją. Zwierzęta utrzymywane są w nowoczesnych oborach wolnostanowiskowych, w systemie bezściołowym. Taki system sprzyja poprawie dobrostanu zwierząt, ograniczaniu nakładów pracy oraz zwiększaniu efektywności produkcji.
- Program hodowlany realizowany jest w trzech gospodarstwach, obejmujących łącznie około 2800 sztuk bydła, co wymaga wsparcia zarządzania stadem, dlatego konieczne jest wykorzystywanie nowoczesnych technologii – wyjaśniała pani kierownik – Bardzo pomocne jest oprogramowanie do zarządzania stadem firmy DeLaval, DelPro Farm Manager, które przechowuje dane ze wszystkich obszarów produkcji, np. panel „wydajności dojarni” oferuje szybki przegląd pracy systemu udojowego – pokazuje liczbę krów dojonych na godzinę, zmiany partii i ilość mleka, umożliwia również dostęp do szczegółowych informacji o zachowaniu zwierząt i pracy dojarzy. Wspiera podejmowanie decyzji w sytuacjach, takich jak synchronizacja rui, leczenie ketozy czy szczepienia nowych krów - opowiadała.
Następny program DairyComp przechowuje w nieograniczony sposób informacje, np. dotyczące skutecznej inseminacji, źródło rodowodowe, system pozwala także na zaczytywanie pokryć do systemu symlek (bez wypisywania zaświadczeń inseminacyjnych). Program dopuszcza import danych zewnętrznych z innych programów odpowiedzialnych m.in. za kontrolę doju. Generuje raporty pomocne dla osoby zarządzającej stadem.
Z kolei system SCR (SCR Heatime HR lub w ramach rozwiązań Allflex/CowManager) to zaawansowane narzędzia do: monitorowania stada i jego zdrowotności, rejestracji przeżuwania i aktywności krów czy precyzyjnego wykrywania rui.
Oprócz stosowania nowoczesnych technologii w zarządzaniu stadem, bardzo ważnym kierunkiem rozwoju jest rozbudowa infrastruktury inwentarskiej (w tym budowa nowych obór) oraz wdrażanie rozwiązań ograniczających zużycie energii i paliw.
Wśród planowanych inwestycji znajduje się budowa biogazowni rolniczej, która umożliwiłaby zagospodarowanie odchodów zwierzęcych (gnojowicy, gnojówki, obornika) i produkcję energii cieplnej a także elektrycznej na potrzeby gospodarstwa. Rozwiązanie to wpisuje się w koncepcję gospodarki obiegu zamkniętego oraz zwiększa niezależność energetyczną przedsiębiorstwa.
- Na funkcjonowanie gospodarstwa istotny wpływ mają czynniki klimatyczne i środowiskowe. Coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe, w szczególności susze, ograniczają plonowanie i utrudniają produkcję pasz objętościowych. Prowadzi to do konieczności modyfikacji kalendarza prac polowych oraz zwiększa ryzyko produkcyjne. Dodatkowym problemem jest ograniczona dostępność wody do nawadniania oraz niewystarczające mechanizmy rekompensaty strat spowodowanych suszą – wylicza pan Andrzej.
Sytuację ekonomiczną dodatkowo komplikują wahania cen surowców energetycznych (ropa naftowa, gaz), wpływające na ceny nawozów oraz innych środków produkcji, a także presja cenowa ze strony odbiorców produktów rolnych.
Czynniki takie jak wzrost kosztów produkcji, szczególnie energii oraz duże uzależnienie od systemu dopłat bezpośrednich, które są stopniowo ograniczane, stanowią istotne wyzwanie dla stabilności finansowej przedsiębiorstwa. Dodatkowo ograniczenia w zakresie ekoschematów (do 300 ha) oraz zmienność przepisów prawnych powodują znaczną niepewność w planowaniu długoterminowego rozwoju.
Pomimo trudności z jakimi boryka się gospodarstwo, jest ono świetnym przykładem dla młodzieży, dla której jest to cenne źródło informacji o nowoczesnym rolnictwie, a także przykład, że trudności można pokonywać mając ogromne zasoby wiedzy i doświadczenia.
Bardzo dziękujemy za możliwość odwiedzenia gospodarstwa, interesujące wykłady oraz za życzliwość i ciepłe przyjęcie uczniów.
Opiekunowie: Nauczyciele przedmiotów zawodowych: Piotr Sołtysiak, Ewa Krysztofiak
Opr. E. Krysztofiak